een sociaal laboratorium van proefbuisjes

pl-ements / Column  / een sociaal laboratorium van proefbuisjes

een sociaal laboratorium van proefbuisjes

Voor wie de maatschappij te snel draait of te ingewikkeld in elkaar steekt, vraag ik om even terug te gaan naar het gezinsleven, de spreekwoordelijke “hoeksteen”. Of, ons sociaal laboratorium van genetisch bepaalde en toegevoegde elementen die kenmerkend zijn voor alle gebruikers. Niemand die ontkomt aan de wetten of regels van de hiërarchie. Positie en relatie zijn uitgetekend voor dat je levensvatbaar bent. Je uiterlijk draagt een patroon dat niet altijd in de smaak valt, terwijl succes en geluk hier vaak om draaien. En, soms, met een lichte afwijking in je evolutie, ontdek je dat je eigenschappen hebt die je niet kan thuisbrengen. …

Mijn manier van relativeren om te begrijpen hoe “één versus ander” een antwoord tracht te geven op vragen over religie, afkomst, partnerkeuze, klederdracht, tradities …

Het is in het contact tussen individuen of groepen dat identiteiten ontstaan en juist hierdoor voortdurend onderhevig zijn aan veranderingen. Dit impliceert ook dat jouw persoonlijke vrijheid nauw samenhangt met die van de ander, en omgekeerd. Het principe van geven en nemen leent zich hiertoe om te illustreren hoe wij in onze ontwikkeling afhankelijk zijn van elkaar. Maar wat geven we aan en nemen we van elkaar? Welke norm of dosering hanteren we? Wie zet de eerste stap? En, in dat geval, vanuit welke overtuiging gebeurt dit?…

Ik zie hoe mensen van diverse pluimage hardnekkig vasthouden aan een (on)beschreven levenswijze maar selectief doof zijn voor feiten of vraagstukken uit de dagelijkse praktijk. Elke generatie worstelt op alle fronten van haar maatschappij. De identiteit die zich een weg zoekt naar wie hij/zij wil zijn en wat hij/zij wil doen, maar steeds een ‘leerschool’ doorloopt. De constante uitwisseling tussen de één en de ander waarbij de regel van de sterkste ons een profiel schetst van de zwakke, de verliezer, de vreemde, de slechte, de lelijke, de domme, enzovoort… Kortom, degene die anders (lees: minder) is dan de anderen.

IK, dé identiteit, bestemd om te zijn en te doen, wordt onderdrukt of weggecijferd. Als het ware een onbeduidend nummer uit een reeks van lot – of soortgenoten: De actieve moslim(a) die geen toegang krijgt tot de publieke ruimte van groeikansen. Het zachtaardige meisje met een maatje meer in de kleinste hoek van het speelplein. De persoon met een seksuele voorkeur voor hetzelfde geslacht als boksbal van de lokale afwijzing. De in zwart geklede en bleekgetinte puber die gebukt loopt onder het koude klimaat. De gekleurde Vlaming in de spiegel van het uitgaansleven met de retorische vraag of de portier hem binnenlaat. …

Jij en ik mogen, neen; wij moéten, ons de volgende vraag durven stellen.
Wie of wat bepaalt dat de één of de ander succes of ‘verlies’ beleeft?
Vertaald in identiteiten luidt de vraag iets menselijker: Waarom IS de één en de ander niet?

De aangeboren en aangeleerde elementen behoren tot ons sociaal vermogen waarmee wij in verbinding wensen te staan met de maatschappij. Het is echter wanneer je identiteit niet tot zijn of haar ‘recht’ kan komen dat initieel gezonde wrijvingen kunnen escaleren tot een gespannen en ondraaglijke sfeer van botsende elementen. Als dan ook nog elke vorm van dialoog ontbreekt, verzanden de betrokken partijen in een bitsige discussie rond (cultuur)verschillen en integratiemaatregelen.

Bij elk debat rond ongelijkheid, uitsluiting, discriminatie, racisme, extremisme en andere polariserende opstellingen, jongleren genodigde sprekers al te graag met cijfers, anekdotes of citaten om hun gelijk te halen. Zelden of nooit staat men stil bij de voor mij wezenlijke kern: de vrijheid om te zijn. Een absoluut recht dat geen rang of stand zou mogen kennen en normaliter kleurloos is. Op het eerste zicht een naïeve en idealistische benadering op de realiteit van onze samenleving. Maar een verder-kijken-dan-je-eigen-wereld leert ons dat de menselijkheid spreekt over het aanvaarden van de ander, voor zolang er geen directe bedreiging heerst voor je eigen identiteit. Dit is hét eeuwige spanningsveld waar men-s al dan niet bewust keuzes maakt in het belang (behoud) van de eigen identiteit en de acceptatie of negatie van de ander. Of, door uitsluiting van jezelf om bij de ander te mogen zijn.

Ontluik de vensters op je eigen wereld en exploreer hoe het zit in jouw sociaal laboratorium van familie, vrienden, buren, ouders, collega’s…en eventueel de nog onbekenden.

Begin alvast bij de schrijver van dit opiniestuk. Een identiteit die niet zonder het vrije woord kan en tegelijk de openheid respecteert om één te zijn met de ander en elkéén anders te laten.

Geen reacties

Plaats een reactie